Borderline – przyczyny

Nie istnieje jedna przyczyna rozwoju osobowości borderline. U podłoża tego zaburzenia leży najprawdopodobniej złożony związek czynników społecznych (np. wczesne relacje z rodzicami lub opiekunami, trudne doświadczenia z dzieciństwa), biologicznych (np. regulacja w wydzielaniu neuroprzekaźników, aktywność systemów mózgowych, budowa mózgu) i genetycznych (niektóre cechy osobowości związane z borderline, takie jak impulsywność lub niestabilność emocjonalna, mogą być dziedziczone).

W literaturze wymienia się jednak kilka przyczyn, które mogą mieć kluczowy wpływ na rozwój tego zaburzenia.

Relacje z rodzicami

Najbardziej znane jest podejście, które mówi o wczesnej deprywacji potrzeb przez najbliższych opiekunów. Rodziny osób z borderline są często w jakimś stopniu dysfunkcjonalne i nieczułe na wymagania, potrzeby jakie stawiają im dzieci. 

Matki pacjentów z rozpoznaniem borderline są przez nich opisywane jako konfliktowe, mało empatyczne, emocjonalnie nieobecne i nie reagujące czule na pojawiające się problemy. Ojcowie często są fizycznie lub emocjonalnie nieobecni i nie angażujący się w wychowanie. 

Takie postawy rodziców mogą tłumaczyć wykształcenie się ogromnego lęku przed opuszczeniem w dorosłości u osób dotkniętych borderline, a także poczucia niestabilności. Osoby te nie miały w dzieciństwie warunków do wytworzenia bezpiecznej, ciepłej relacji z opiekunem, co jest podstawowym wyposażeniem każdego dziecka. Dzięki takiej relacji dzieci zyskują poczucie bezpieczeństwa i mogą na tej podstawie budować relacje z innymi. Jest to jakby pierwotny szablon, którą przykładają do innych znajomości. 

W sytuacji kiedy dziecko nie ma warunków do wykształcenia bezpiecznej więzi trudno jest mu budować stabilny obraz własnej tożsamości, która jest bezpieczną przystanią w różnych trudnych, stresowych sytuacjach. Ponad to jako osoba dorosła cały czas poszukuje osoby, która zaspokoi jej podstawowe potrzeby, które nie były zaopiekowane w dzieciństwie. Rozpaczliwie szuka obecności drugiej osoby i jej pełnego zaangażowania. 

Trudne lub traumatyczne doświadczenia z dzieciństwa

Wiele prac, których podstawą są badania retrospektywne pokazuje, że osoby dotknięte zaburzeniem często doświadczyły wielu trudnych i nierzadko traumatycznych doświadczeń w dzieciństwie. Mowa tutaj nie tylko o zaniedbywaniu przez rodziców, ale także o tak trudnym doświadczeniu, jak molestowanie seksualne. Wiele dzieci z których, wyrastają dorośli z borderline są często wykorzystywane emocjonalnie, fizycznie i seksualnie.

Oczywiście trzeba zaznaczyć, że badania oparte na opisach pacjentów, którzy wracają wspomnieniami do przeszłości mogą być nieco zniekształcone czy wyolbrzymione. A więc, nie można wyciągnąć prostego uogólnienia, że osobowość borderline zawsze wiąże się z jakąś formą traumy z dzieciństwa.

Czynniki biologiczne

Jeżeli chodzi o biologiczne podstawy osobowości z pogranicza to badacze wyróżniają takie obszary mogące mieć znaczenie dla zaburzenia jak: regulacja w wydzielaniu neuroprzekaźników, aktywność systemów mózgowych oraz budowa mózgu. Podobnie jak w przypadku depresji osoby z borderline mają obniżony poziom serotoniny, neuroprzekaźnika odpowiedzialnego między innymi za nastrój, sen oraz regulację zachowania. W zaburzeniu borderline obserwuje się również zmniejszoną aktywność obszarów w mózgu, które są odpowiedzialne za hamowanie reakcji. Stąd też może się brać u osób dotkniętych borderline trudność w kontroli impulsów i zachowań dysfunkcyjnych.

Czynniki genetyczne

Wiele uwagi badacze poświęcili również na badaniu czynników genetycznych, które mogą być częścią odpowiedzi na pytanie, gdzie leży geneza borderline. W badaniach dowiedziono, że cechy osobowości silnie związane z borderline, takie jak impulsywność oraz niestabilność emocjonalna mogą być dziedziczone. Co oznacza, że mając rodziców z takimi dominującymi cechami można się spodziewać, że również u dzieci będą one uwidocznione w zachowaniu. 

Oczywiście nie można wyciągnąć wniosku, że ktoś rodzi się z osobowością borderline. Natomiast pewne cechy temperamentalne takie jak nadwrażliwość na bodźce z otoczenia czy intensywność reakcji w wieku dziecięcym są związane z takim samym wachlarzem cech w dorosłości. Ciekawym odkryciem są również badania, które wykazały, że osoby, które są nosicielami krótkiego allelu 5-HTTLPR, który jest promotorem transportu serotoniny przejawiają najwyższy poziom cech borderline.